Da li se zaista u središtu naše galaksije nalazi supermasivna crna rupa?

Decenijama smo odrastali uz naučnu aksiomu da se u samom centru naše galaksije, Mliječnog puta, nalazi gravitaciono čudovište poznato kao Sagittarius A* (Sgr A*).

Opisivan kao supermasivna crna rupa mase četiri miliona Sunaca, ovaj objekat je postao kamen temeljac naše moderne astrofizike.

Međutim, nova istraživanja tima astrofizičara iz Argentine bacaju potpuno novo svjetlo na “srce tame” naše galaksije, sugerišući da smo možda sve vrijeme pogrešno interpretirali ono što vidimo.

Standardni model pod lupom

Do sada je naučni konsenzus bio jasan: samo crna rupa može imati toliku masu sabijenu u tako mali prostor da čak ni svjetlost ne može pobjeći njenom stisku.

Godine 2022., svijet je obišla prva direktna slika Sgr A*, narandžasti prsten gasa koji kruži oko crne praznine, što je mnogima poslužilo kao konačni dokaz.

Međutim, uprkos tim impresivnim slikama, određene anomalije u kretanju obližnjih zvijezda i gasnih oblaka i dalje zbunjuju astronome.

Naime, objekti poput famoznog gasnog oblaka G2, koji je 2014. godine prošao veoma blizu centra, preživjeli su taj susret netaknuti.

Da je u centru bila klasična crna rupa sa ekstremnim plimnim silama, G2 bi bio rastrgnut u paramparčad. Upravo ovakve neobjašnjive situacije otvorile su vrata alternativnim teorijama.

“Darkino”: Alternativa koja mijenja sve

Istraživači sa Instituta za astrofiziku La Plata, predvođeni dr. Carlosom Argüellesom, predložili su radikalno rješenje: umjesto singularnosti (tačke beskonačne gustine), centar galaksije bi mogao biti sastavljen od tamne materije.

Prema njihovom modelu, poznatom kao RAR model (Rufini–Argüelles–Rueda), središte naše galaksije ispunjeno je gustom koncentracijom tamne materije, koju čine hipotetičke čestice nazvane “darkinosi” – tamni fermioni.

Ove čestice bi se mogle grupisati u tako gustu jezgru da iz daljine gravitaciono djeluju identično kao crna rupa, ali bez njenog razarajućeg horizonta događaja.

“Mi ne pokušavamo samo zamijeniti jedan objekat drugim. Sugerišemo da su centralni objekt i halo tamne materije koji okružuje cijelu galaksiju zapravo ista supstanca u različitim stanjima gustine,” objašnjava dr. Argüelles.

Zašto je ovo važno?

Ako bi se ova teorija pokazala tačnom, mogla bi riješiti jednu od najvećih misterija moderne nauke.

Tamna materija čini oko 27% ukupnog sadržaja svemira, a zajedno s tamnom energijom čak nevjerovatnih 96%.

Ipak, uprkos njenoj ogromnoj ulozi, nikada nije direktno detektovana jer ne emituje, ne apsorbuje niti reflektuje svjetlost.

U tom kontekstu, ako Sgr A* zapravo nije supermasivna crna rupa već svojevrsna “lopta” tamne materije, posljedice bi bile dalekosežne.

Prije svega, izbjegla bi se pojava singularnosti, čime bi nestali ozbiljni matematički i fizički problemi karakteristični za crne rupe, gdje poznati zakoni fizike prestaju važiti.

Osim toga, takav model bi prirodnije objasnio kretanje zvijezda u neposrednoj blizini galaktičkog centra, čije se orbite i brzine ponekad teško uklapaju u klasične modele supermasivnih crnih rupa.

Konačno, dobili bismo i uvjerljivije objašnjenje izuzetno brze formacije supermasivnih objekata u ranoj fazi svemira, neposredno nakon Velikog praska, što je trenutno jedan od najvećih izazova standardnih teorija o rastu crnih rupa.

Skepticizam i buduća istraživanja

Naravno, tvrditi da Sagittarius A* nije crna rupa je isto što i tvrditi da Zemlja nije okrugla u očima većine astronoma.

Možda vas zanima: Punctum: Svemirski objekt koji zbunjuje astronome

Glavni protivargument je slika teleskopa Event Horizon.

Kritičari tvrde da sjena koju vidimo na slici može biti uzrokovana samo objektom koji ima horizont događaja.

Ipak, tim iz La Plate ne odustaje. Oni tvrde da bi ekstremno gusta koncentracija tamne materije mogla proizvesti gotovo identičan vizuelni efekat savijanja svjetlosti (gravitaciono sočivo).

Budućnost ove debate leži u preciznijim mjerenjima.

Kako tehnologija napreduje, teleskopi će moći posmatrati kretanje zvijezda još bliže samom centru.

Ako se uoče odstupanja u njihovim putanjama koja se ne uklapaju u model “tačkaste mase” crne rupe, Argüellesova teorija bi mogla postati vodeća paradigma 21. vijeka.