Nova studija sugeriše da svijest možda opstaje i nakon smrti

Decenijama je medicina funkcionisala na bazi jasne, crne linije: onog trenutka kada srce prestane da pumpa krv i mozak ostane bez kiseonika, nastupa smrt.

Međutim, najnovija istraživanja predstavljena na konferenciji Američkog udruženja za unapređenje nauke (AAAS) u Phoenixu bacaju potpuno novo svjetlo na kraj ljudskog života.

Prema riječima naučnika, smrt nije iznenadno gašenje svjetla, već postepena i, što je najvažnije, potencijalno “izmjenjiva” transformacija.

Anna Fowler, istraživačica sa Državnog univerziteta u Arizoni (ASU), izazvala je pravu buru u naučnim krugovima svojom opsežnom analizom desetina studija o iskustvima bliske smrti (NDE) i električnim aktivnostima mozga.

Njen zaključak je šokantan: svijest može opstati čak i kada srce prestane kucati, a mozak naizgled utihne.

“Biološka smrt nije trenutno ireverzibilna”, objašnjava Fowler.

“Dokazi sugerišu da se neuralne funkcije ne gase naglo, već opadaju tokom perioda od nekoliko minuta do nekoliko sati.

“To nam govori da je smrt zapravo proces, a ne diskretan događaj. U tom kontekstu, smrt postaje ‘pregovaračko stanje’.”

Jedan od najfascinantnijih podataka iz njene studije jeste činjenica da su neuronska pražnjenja u mozgu zabilježena čak 90 minuta nakon što je pacijent proglašen mrtvim.

Ovo otkriće direktno izaziva trenutne medicinske protokole, posebno one koji se tiču donacije organa, gdje se hitnost često kosi sa novootkrivenom perzistencijom moždane aktivnosti.

Ova teorija dobija dodatnu težinu kada se uporedi sa radom dr. Sama Parnie, direktora odjela za istraživanje reanimacije na NYU Langone.

Njegova istraživanja su pokazala da približno 20% preživjelih od srčanog udara prijavljuje jasna kognitivna iskustva tokom perioda kliničke smrti.

Pacijenti su, uprkos tome što su im srca stala, kasnije sa nevjerovatnom preciznošću opisivali razgovore ljekara, zvukove medicinskih aparata, pa čak i vizuelne detalje iz sobe koje teoretski nisu mogli vidjeti.

Dr. Parnia ističe da neki pacijenti mogu čak čuti kako ljekari proglašavaju njihovo vrijeme smrti, dok je njihov mozak još uvijek u stanju da procesira informacije.

Njegova studija iz 2023. godine otkrila je postojanje gama talasa – moždanih talasa povezanih sa visokim stepenom inteligencije, pamćenjem i sviješću – koji se pojavljuju čak sat vremena nakon početka reanimacije (CPR).

Ovi “skokovi” aktivnosti sugerišu da mozak, u pokušaju da preživi, aktivira svoje najdublje resurse.

Ono što je nekada bila naučna fantastika, sada se potvrđuje u laboratorijama.

Eksperimenti na mozgovima i organima sisara pokazali su da se metabolizam i protok krvi mogu obnoviti daleko izvan granica koje je medicina do sada prihvatala kao “apsolutni kraj”.

“Ovo istraživanje predlaže da smrt nije iznenadno gašenje života, već početak transformacije”, navodi Fowler.

Ako ćelije ne umiru onog momenta kada srce stane, otvara se ogroman prostor za medicinu reanimacije da produži tzv. “prozor za spašavanje”.

Možda vas zanima: Je li se budućnost već dogodila?

Ako prihvatimo da smrt nije trenutak, već postepen proces, pred nama se otvaraju brojna kompleksna pitanja koja zahtijevaju ozbiljnu etičku i filozofsku refleksiju.

Jedno od ključnih pitanja tiče se transplantacije organa: kada je zaista etički ispravno uzeti organe od pacijenta, ako se pokazuje da njegovo tijelo još uvijek pokazuje znake moždane aktivnosti?

Tradicionalni kriteriji za proglašenje smrti možda više nisu dovoljni da bi se odredilo pravo vrijeme za intervenciju.

Slično tome, pitanje o reanimaciji postaje složenije.

Ako mozak pacijenta pokazuje znakove aktivnosti čak sat vremena nakon zastoja srca, koliko dugo bi ljekari trebali nastaviti pokušaje oživljavanja?

Ovo otvara raspravu o granicama medicinske intervencije i o tome kako balansirati između potencijalnog preživljavanja i poštovanja trenutka smrti.

Na još dubljem, filozofskom nivou, perzistencija svijesti pokreće pitanja o prirodi ljudske duše i postojanja.

Ako elementi svijesti mogu opstati i nakon što je mozak prestao sa normalnom funkcijom, moramo li preispitati naše razumijevanje života i smrti?

Takva saznanja prisiljavaju nas da preispitamo osnovne pretpostavke o konačnosti ljudskog postojanja i da razmislimo o novim okvirima za etiku, medicinu i filozofiju.