Durupinar i Noina arka: Šta novi radar otkriva ispod formacije nalik brodu?
Novi radarski pregled iz avgusta 2026. zabilježio je dodatne podzemne anomalije i slojeve ispod formacije Durupinar.
Među njima su i uglasti, pravougaoni obrasci na dubinama do oko sedam metara, poznati iz ranijih GPR istraživanja.
Mjerenje je izveo Khosrow Bakhtar, doktor nauka s višedecenijskim iskustvom u razvoju sistema za otkrivanje objekata ispod zemlje za američko ratno zrakoplovstvo, mornaricu i odbrambene agencije.
BakhtarRadar koristi tehnologiju koju Bakhtar naziva Forced Resonance Imaging (FRI), a koju je razvijao za detekciju podzemnih objekata, uključujući tunele i cjevovode.
Bakhtarov tim ističe da ova metoda omogućava uvid na veće dubine nego raniji uređaji, ali i sami priznaju da radarske anomalije same po sebi ne dokazuju arheološko porijeklo formacije.
Formacija je duga 157 metara i oblikom podsjeća na trup broda. Leži oko 30 kilometara južno od vrha Ararata.
Za jedne je to hirovita igra erozije. Za druge bi to mogli biti ostaci arke u kojoj je, prema Knjizi postanka, Noa preživio poplavu staru, prema pojedinim biblijskim hronologijama, više od 4.300 godina.
Otkriće poslije poplave
Prema lokalnom predanju, oblik brda je postao uočljiv nakon jakih kiša sredinom 20. vijeka, mada prvi dokumentovani nalaz iz zraka potiče iz 1959. godine, kada je turski vojni kartograf İlhan Durupınar na zračnim snimcima uočio neobičan obris.
Magazin Life je 5. septembra 1960. objavio fotografiju formacije uz naslov "Noah's Ark?" ("Noina arka?").
Iste 1960. godine na lokaciji je kopala ekspedicija koju su činili George Vandeman, sam İlhan Durupınar i profesor fotogrametrije Arthur Brandenberger; nisu pronašli arheološke ostatke. Bila je to prva zvanična kritička provjera formacije — decenijama prije nego što su je geolozi Collins i Fasold, u radu iz 1996, ponovo ocijenili kao prirodnu tvorevinu.
Fotografija je privukla pažnju Rona Vajata, samoukog američkog istraživača, koji je lokaciju prvi put posjetio 1977. godine i kasnije postao njen najpoznatiji zagovornik.
Kasnije je iznosio i druge tvrdnje o biblijskim nalazima, od kojih većinu arheolozi nikada nisu potvrdili.
Njemu su se 1985. pridružili David Fasold, pomorac po struci, i geofizičar John Baumgardner.
Izmjerili su formaciju i objavili da se njena dužina približno poklapa sa biblijskih 300 lakata, dok su kamenje u obližnjem selu proglasili sidrima arke.
Naučna zajednica je te zaključke uglavnom odbacila zbog manjkave metodologije.
Sam Fasold je, poslije terenske posjete s geologom Ianom Plimerom sredinom 1990-ih, počeo sumnjati u sopstvenu tezu.
Godine 1996. objavio je, zajedno s geologom Lorenceom Collinsom sa Državnog univerziteta Kalifornije u Nortridžu, rad u časopisu Journal of Geoscience Education.
Prema njihovom nalazu, takozvano okamenjeno drvo je zapravo metamorfizirani peridotit, a navodni metalni okovi – prirodne naslage limonita i magnetita.
Zaključili su da se oblik formacije može objasniti prirodnom geologijom, odnosno deformiranim i nagnutim slojevima stijena, a ne ostacima ljudske konstrukcije.
Ista stijena, novi instrumenti
Rad iz 1996. nije zaustavio interesovanje za lokaciju.
Nezavisni istraživač Andrew Jones — po struci softverski developer, a ne arheolog ni geolog — koji je lokaciju prvi put posjetio 1997. godine, počeo je tokom 2010-ih sa sistematskim geofizičkim istraživanjima, a njegov tim je 2019. objavio nalaze georadara (GPR) o neobičnim slojevima ispod površine, uključujući linearne i uglaste obrasce koji sežu do oko sedam metara dubine.
Osnovao je organizaciju Noah's Ark Scans, koja se od tada bavi isključivo ovom formacijom.
Ljeti 2024. Jonesov tim je prikupio 88 uzoraka tla na 22 lokacije unutar formacije i u njenoj neposrednoj okolini.
Analize su, prema istraživačkom timu, pokazale povišene vrijednosti kalijuma i organske materije u odnosu na uzorke izvan formacije, što tim smatra mogućim hemijskim tragom dugotrajnog raspadanja organske materije, uključujući drvo.
Tačne vrijednosti tim navodi u sopstvenim saopštenjima, ali se u prenošenju rezultata kroz medije te brojke razlikuju od izvora do izvora, pa ih ovdje ne navodimo kao utvrđenu cifru.
"Ove šupljine se ne pojavljuju nasumično, one prate određeni obrazac", izjavio je Jones, dodajući da georadar samo omogućava uvid ispod tla, a konačan odgovor zahtijeva fizički uzorak iz unutrašnjosti.
Takvi obrasci, međutim, sami po sebi ne razlikuju ljudsku strukturu od prirodnih geoloških slojeva, lomova i drugih podzemnih anomalija.
Ovog mjeseca, timu se pridružio i Bakhtar.
Njegov uređaj BakhtarRadar, izveden iz sistema EarthRadar razvijenog za ratno zrakoplovstvo, prvi put je primijenjen na Durupinaru, a prema istraživačkom timu, prikupio je podatke sa dubina većih od onih obuhvaćenih ranijim istraživanjima.
Saopštenje istraživačkog tima navodi da je mjerenje izvedeno i da su prikupljeni novi podaci; da li ti podaci zaista ukazuju na vještačku strukturu, ostaje pitanje njihove interpretacije, a ne utvrđena činjenica.
"Pažljivo procjenjujemo prikupljene podatke kako bismo isplanirali raspored bušenja jezgara", izjavio je Bakhtar.
Važno je napomenuti da su ovi nalazi objavljeni u saopštenju samog istraživačkog tima, a ne u recenziranom naučnom radu.
Istraživački program za 2026. dobio je službeno odobrenje turskih vlasti, a predviđa i ciljano bušenje jezgara kao narednu fazu istraživanja.
Međutim, konkretne tačke bušenja još nisu određene – one će biti odabrane na osnovu preliminarnog tehničkog izvještaja koji se očekuje u narednim sedmicama.
Istraživači su više puta naglasili da su nalazi preliminarni.
Prema portalu The Debrief, tim ističe da radarske anomalije same po sebi ne dokazuju arheološko porijeklo formacije.
Za potvrdu takve interpretacije potrebni su fizički uzorci iz dubine, do kojih bi istraživači mogli doći bušenjem.
Da li je Durupinar zaista Noina arka?
Novo ciljano bušenje u okviru programa 2026. još nije izvedeno.
Ono bi trebalo da pokaže krije li formacija materijal koji podsjeća na drvo ili je riječ o prirodnom mineralnom sastavu.
Na to pitanje geolozi Collins i Fasold dali su svoj odgovor 1996. godine, kada su zaključili da je riječ o prirodnoj geološkoj strukturi.
Novi radarski podaci sada otvaraju prostor za preispitivanje, a bušenje bi moglo dati podatke koji trenutno nedostaju za ozbiljniju analizu – iako ni sam nalaz materijala koji bi podsjećao na drvo ne bi automatski potvrdio da je riječ o Noinoj arci.
Tek bi njegovo porijeklo, starost, stratigrafski položaj i eventualni tragovi ljudske obrade mogli pomoći u utvrđivanju koliko je ta mogućnost utemeljena.
IZVORI
- GlobeNewswire – saopštenje istraživačkog tima o primjeni BakhtarRadara na Durupinaru (avgust 2026)
- The Debrief – izvještaj o radarskim anomalijama i ograničenjima trenutnih nalaza
- Noah's Ark Scans – zvanični istraživački materijal projekta, uključujući nalaze GPR skena iz 2019. godine
- Lorence G. Collins i David F. Fasold, Bogus "Noah's Ark" from Turkey Exposed as a Common Geologic Structure, Journal of Geoscience Education, Vol. 44, 1996, str. 439–444. Pregled rada
- Anatolian Archaeology – pregled istorijata formacije i novog istraživačkog programa iz 2026
Aquarius
Istraživač nepoznatog koji voli dobru priču. Neću ti prodati senzaciju samo zbog klika. Ako ti se sviđaju moji tekstovi, tvoja podrška bi mi mnogo značila da nastavim dalje.